Groen! verontwaardigd over SP.A-houding rond berging kernafval

Groen! vindt het onbegrijpelijk dat de federale regering – dus ook de SP.A! - vandaag de definitieve, onomkeerbare berging van laag- en middelactief kernafval in de Kempense gemeente Dessel heeft goedgekeurd. “Een regering die zich medeverantwoordelijk voelt voor het welzijn van onze toekomstige generaties kan zich onmogelijk achter het bergingsconcept van het NIRAS scharen. Blijkbaar volgt de SP.A klakkeloos VLD-minister Marc Verwilghen. De partij laat met één enkele pennentrek toe de Kempense grond vol te stoppen met gevaarlijk kernafval. Deze regering zadelt onze kinderen een oncontroleerbare en ongewenste erfenis na,” reageert Groen!-voorzitter Vera Dua.

Toen in 1993 het dumpen in zee van kernafval werd verboden, zocht de Nationale Instelling voor Radioactieve Afval- en Splijtstoffen (NIRAS) een alternatief. In 1994 lanceerde NIRAS haar bergingsconcept voor laag- en middelactief afval. Het identificeerde meteen 98 locaties in 47 gemeenten om een gigantische kernafvalbunker te huisvesten. Maar: alle gemeenten stemden een motie tegen de bouw van dergelijke bunker. Uiteindelijk beslisten in 2005 Mol en Dessel, de thuishaven van nucleaire instellingen en bedrijven als SCK, Belgoprocess, Belgonucleaire en FBFC, dat kernafval van “categorie A” op hun grondgebied kon. Zij het mits garanties qua inspraak, veiligheid, milieu en gezondheid én mits een compensatiefonds voor de lokale gemeenschap.

“Aan tal van die voorwaarden is vandaag absoluut niet voldaan,” weet Groen!-voorzitter Vera Dua. “Het getuigt dan ook van weinig respect voor de lokale bestuurders en gemeenschap wanneer de federale regering nu al tot definitieve berging in Dessel beslist.”

Vera Dua stelt zich alvast ernstige vragen bij:

• het soort radioactief afval dat in de Kempen zal worden gedumpt. “Iedereen heeft het over “laagactief” afval. Het gaat echter over afval van “categorie A”, dus ook middelactief afval. Zowat 85% van dit afval komt van Electrabel-kerncentrales of uit aan kernenergie gerelateerde activiteiten. Radioactief afval van niet-kernenergiegerelateerde toepassingen (industrie, landbouw, medische sector) bergen, vraagt niet om gewapende bunkers met een oppervlakte van 24 voetbalvelden zoals in Dessel.”
• de veiligheid van de bunkers in Dessel. De vaten met laag- en middelactief afval die op de Belgoprocess-site zijn opgeslagen, bevatten radioactieve stoffen die uiterst radiotoxische alfastralen uitzenden en een levensduur van vele duizenden jaren hebben (o.a. plutonium, americium,…). NIRAS erkent dit. Maar NIRAS weet niet hoeveel van deze stoffen zich in welke vaten bevindt. In tegenstelling tot de straling van radioactieve elementen neemt deze chemische giftigheid niet af met de tijd!
• het bergingsconcept zelf. NIRAS liet zich inspireren door het “Centre de Stockage de l’Aube” (CSA) in het Franse Soulaine. Die kernafvalsite ligt in een desolaat, bosrijk maar bewonersarm gebied. Vandaag zijn de meeste mensen er weggetrokken. Greenpeace onthulde zopas dat de officiële Franse nucleaire veiligheidsinstantie DGSNR in april 2005 door het Franse kernafvalagentschap ANDRA verwittigd werd dat uit de bunker radioactiviteit in het grondwater lekt. Dit gebeurde niet na 150 of 200 jaar, maar al in de eerste levensjaren van de kernafvalbunker. DGSNR erkent nu dat het fenomeen van doorsijpeling in het bunkerontwerp is “ondergewaardeerd”. Gevolg: een verhoogde radioactiviteit in ondergrondse waterreservoirs op minder dan 10 km van de wijngaarden van de Champagnestreek!
• de financiering van het compesantiefonds. Dessel wil een “compensatiefonds dat de levenskwaliteit van de huidige en toekomstige inwoners van de brede regio verbetert.” Maar tot op vandaag is er geen klaarheid over het beheer én de besteding van dit fonds, weet Vera Dua. Bovendien is onduidelijk wie dat fonds zal financieren. “Zullen de belastingbetalers of de elektriciteitsconsumenten, die al vele jaren een verhoogde energiefactuur gepresenteerd kregen om de Electrabel-kerncentrales vervroegd af te betalen, nu nog eens extra moeten opdraaien voor een compensatiefonds voor de berging van kernafval?”

Groen! vindt de genomen beslissing onbegrijpelijk. Groen! vindt het onverantwoord én onvergeeflijk dat regeringspartij SP.A in deze gewillig VLD-minister Marc Verwilghen volgt. “De regeringspartijen VLD en SP.A draaien de mensen een rad voor de ogen. Een volwassen en bewezen technologie om kernafval definitief en onomkeerbaar te bergen, mét garanties voor veiligheid, welzijn en gezondheid van de volgende generaties en het milieu bestaat vooralsnog niet. Zelfs niet voor laag- en middelactief kernafval. Pretenderen dat dit wel bestaat, is ethisch onverantwoord en belast op onomkeerbare wijze de toekomstige generaties.”

Groen! herinnert er de regeringspartijen aan dat zij – in de paars-groene regering mee de uitstap uit de kernenergie hebben goedgekeurd. “Dat diezelfde partijen nu plots bereid blijken het kernafval van waar ook in de Kempen te “bergen” is totaal onverantwoord. Het bergingsconcept staat niet op punt, de veiligheid én de controle zijn niet gegarandeerd.”

Groen! vraagt de regeringspartijen – en zeker de SP.A – “onverwijld” op deze onverantwoorde beslissing terug te komen.

Persdienst Groen!
Ron Hermans - woordvoerder
Brussel, 23 juni 2006